الشيخ أبو الفتوح الرازي

168

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

گفت : اين آتش براى كافران بچارده‌ام ( 1 ) - و السّلام ( 2 ) . وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ كُلَّما رُزِقُوا مِنْها مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقاً قالُوا هذَا الَّذِي رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ وَأُتُوا بِه مُتَشابِهاً وَلَهُمْ فِيها أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَهُمْ فِيها خالِدُونَ ‹ 25 › مژده ده آنان را كه بگرويدند و كارهاى نيك كردند ، ايشان راست بهشتهايى كه مىرود از زير آن جويها . هر گه كه روزى دهند ايشان را از آن ميوه اى روزيى ، گويند : اين آن است كه ما را روزى دادند پيش از اين آرند به ايشان آن را مانند يكديگر ، و ايشان را بود در آن جا حوريانى ( 3 ) پاكيزه ، و ايشان در آن جا هميشه باشند . چون قديم - جلّ جلاله - وصف عذاب دوزخيان بكرد و آنان كه كفر آرند به خداى - عزّ و جلّ - در عقب آن طرفى ثواب مؤمنان و مطيعان ( 4 ) بگفت ( 5 ) تا از هر دو طريق ، هم از طريق ترغيب و هم از طريق ترهيب دعوت كرده باشد تا مكلَّفان را داعى قويتر باشد به فعل طاعات و اجتناب كفر و مقبّحات . فقال : * ( وَبَشِّرِ ) * ، مژده ده . بشارت خبرى باشد متضمّن نفع ، مخبر را ( 6 ) ، و در نفع و خير حقيقت باشد و در عذاب و مضرّت مجاز بود ، چنان كه حق تعالى گفت : فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ ( 7 ) ، و در لغت هم خبرى باشد كه اثر آن از مسرّت و مساءت بر بشره پيدا شود . و براى آن گفتم كه در اوّل حقيقت است و در دوم مجاز ، كه عرف ( 8 ) اين لفظ را محقّق كرده است به خبرى ( 9 ) كه متضمّن مسرّت و نفع باشد . و اگر بر اصل وضع مانده بودى ، در هر دو حقيقت بودى از روى استعمال و اشتقاق . و « بشره » ، بيرون پوست آدمى بود ، و « بشر » ، اسم جنس است مر آدمى را ، و « مباشرت » ، مسّ

--> ( 1 ) . كذا : در اساس و وز « بچارده‌ام » ، ( چ ، با سه نقطه ) ، مج ، دب ، آج ، لب ، فق : بجارده‌ام ، مب ، مر : مهيّا كرده‌ام . ( 2 ) . آج ، لب ، فق : و اللَّه اعلم ، مب ، و اللَّه اعلم بالصّواب قوله تعالى ، مر : و اللَّه اعلم بمراده قوله تعالى . ( 3 ) . مج ، دب ، وز : جفتانى . ( 4 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : مطمئنان . ( 5 ) . دب ، آج ، لب ، فق : بكند ، مب ، مر : مىكند . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها چنان كه اثر آن بر بشرهء او پيدا شود . ( 7 ) . سورهء آل عمران ( 3 ) آيهء 21 . ( 8 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : عرب . ( 9 ) . مج ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : چيزى ، دب : خيرى .